«Мен шуни билмоқчи эдим: агар қизлар шамоллаб кетса ва даволанмаса, кейинчалик турмушга чиққанидан сўнг фарзанд кўришда муаммо бўлмайдими? Биринчи боласини аборт қилдирганда-чи? Қайта фарзанд кўриши мумкинми?»
Нодира, 22 ёш
— Аввало, биринчи саволингизга тўҳталсам, мен қизларни ўсиб турган вужуд, яъни ҳали очилмаган гулга қиёслайман. Бундан кўриниб турибдики, улардаги барча безовталиклар ўз вақтида аниқланса ва бартараф этилса, кейинчалик соғлиқлари борасида ҳеч қандай хавф-хатар туғилмайди. Шу жумладан, бепуштлик ҳам. Бироқ ўсмир қизлар орасида кенг тарқалган шундай касалликлар борки, улар билан жиддий шуғулланмоқ шарт. Ҳозирги кунда инфекцияларнинг тури кўпайиб кетган: хламидия, уреоплазма, цитомегаловирус. Уларга қарши, албатта, ўз вақтида чора кўрилмаса, бу аянчли ва оғир асоратларга олиб келиши мумкин. Шу боис ҳам бизларда мактаб ёшидаги қизларни гинеколог шифокори текшириши ва назорат остига олиши йўлга қўйилган. Шу ўринда бир маълумотни айтиб ўтишим керакки, тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида ўсмир қизларда турли хил шамоллаш, яллиғланиш, ҳайз цикли билан боғлиқ салбий ўзгаришлар, тухумдонлар кистаси ва миомалар аниқланаётганини инкор этиб бўлмайди. Аслида буларнинг барчаси оддий бўлиб кўринса-да, улар вақти келиб айнан сиз мурожаатингизда таъкидлаб ўтганингиздек, бефарзандликка олиб келувчи сабаблардан ҳисобланади. Буни ҳеч қайси мутахассис инкор этмайди. Ҳозирги вақтда турли хил хасталикларни олдиндан аниқлаштиришнинг имкони бор. Шу боис қизлар ҳам ўз соғликларига беэътибор бўлмасалар, албатта, келажакда “она” деган номга эришадилар. Бунинг учун эса организмларида пайдо бўлувчи ҳар қандай ўзгаришга вақтида эътибор беришлари керак.
Энди иккинчи саволингизга тўхталсам. Чиндан ҳам айни дамларда бола олдиришнинг оғир асоратларга олиб келаётганини инкор этиб бўлмайди. Бунинг энг биринчи сабабларидан бир шуки, ҳомила аборт қилинганидан сўнг бачадонга инфекция тушиш хавфи ортади.
Иккинчи сабаб: бачадон найларида ўтказувчанлик йўқолгани боис аёл организмида бепуштлик ривожлана бошлаши мумкин. Бу эса ҳар бир инсон ҳаёти ва оиласининг келажаги учун жуда ёмон асорат ҳисобланади. Шунингдек, ёдингизда бўлсин, абортдан сўнг пайдо бўлган бепуштликни даволаш жуда ҳам мураккаб. Баъзан, афсуски, ойлаб, ҳаттоки, йиллаб қилинган муолажалар ҳам умуман таъсир кўрсатмайдиган ҳоллар бўлади. Агар рақамларга таяниб айтадиган бўлсам, аёллар илк ҳомиласини олдиришганидан сўнг уларда наслсизлик 70-75 фоизгача кузатилади.
ШАҢАРАҚ БИР МОЧАЛКАДАН ПАЙДАЛАНЫЎЫ МҮМКИН БЕ? Ҳәр бир шаңарақтың өзине тән гигиеналық әдетлери болады. Айырым үйлерде ҳәмме бир мочалкадан пайдаланса, базылары ҳәтте мочалкадан бир мәртеден артық пайдаланбайды. Қайсы жағдай шынында да гигиена көзқарасынан туўры болса, базылары буған тек ғана әдетленип қалған, болғаны. «Шаңарақлық» мочалкадан пайдаланыў қаншелли дурыс? Буған микробиологлар жуўап береди. Гигиена қағыйдаларына гөре, ҳәр бир адамның жеке мочалкасы ҳәм сүлгиси болыўы шәрт. Тис щёткасын айтпаса да болады. Өйткени ҳәр ким өз микробиозы, бактерияларына ийе болып, олар өзи ушын ғана қәўипсиз. Бирақ басқаларға зыян жеткерип қойыўы мүмкин. Биз айырым микроорганизмлер менен «апақ-шапақ» болып жасаймыз. Олар бәрқулла бизиң микрофлорамызда болады. Егер де оған сырттан жат денелер түссе, ортада қарама-қарсылық келип шығады. Бул ақыбетинде қышыма ҳәм бөртпелер сыяқлы қолайсыз жағдайлардан үлкен кеселликлерге дейин себеп болыўы мүмкин. Әдетте мочалка қурғап үлгермейди, себеби ол ҳәрдайым ығал жерде турады. Сол тәризде ол бактериялар, соның ишинде Staphylococcus aureus (алтын рең стафилококк) көбейиўи ушын қолай шараят жаратады. Бул бактерия көплеген кеселликлерди келтирип шығарыўы мүмкин: безеў (угри) сыяқлы жеңил тери инфекцияларынан баслап менингитге шекем. Кеселлик жуқтырыўдың алдын алыў ушын айрықша мочалкадан пайдаланыў, ислетип болғаннан кейин жақсылап жуўып кептириў талап етиледи.
Шадлық гормонлары туўралы
Денсаўлықтың дәрежелери
Мәмлекетлик медицина қамсызландырыў механизмлерин енгизиў бойынша әмелге асырылатуғын ис-илажлар ҳаққында МАҒЛЫЎМАТ
Биз түрли кеселликлерге қарсы гүресиўде дәрилерге сүйенемиз. Сол себепли, ҳәр бир шаңарақта үлкен бе, киши ме дәри қутысы болады. Ҳәтте дәрилер менен емлениўге қарсы адамлардың үйинде де биринши медициналық жәрдемди көрсетиўге мөлшерленген дәри қутысы бар. Олардан ең керек ўақытларда пайдаланып, дәртимизди жеңиллестиремиз. Усы дәри-дәрмақлардың биз билмеген қандай зыянлары бар? Бүгинги тема тап усы ҳаққында…